Ebrah

İstanbul’da sel felaketi, 30 ölü var.

PKK sözünü tutmadı! 10 şehit daha verdik.

Başbakan bunların sürece etki etmesine izin vermeyeceğini söyledi.

Basketbol milli takımımız iyi gidiyor, futbolda ise Bosna sınavı var bu gece.

Elektriğe zam geldi.

Döngel mevkiinde ağır mühimmat bulundu.

–

Gündemin ana başlıkları böyleydi. Biraz güncel meselelerden sıyrılıp, daha genel bir mevzu hakkında bir şeyler yazmak istedim.

Bugün kompleks kader sistemi üzerine biraz kafa yoralım. Allah’ın muhteşem yaratışına şahitlik edelim. Her şey nasıl kusursuz işliyor, biraz düşünelim.

Edward N. Lorenz, bugün çağdaş bilimin öncülerinden birisidir. Meteorolog olan Edward Lorenz, 1961 senesinde gerçekleştirdiği bir dizi deney sonrasında şaşırtıcı sonuçlarla karşılaşmıştır.

Bilgisayarında hava durumuyla ilgili bir araştırma yaparken;  ilk hesaplamada 0,506127 sayısını başlangıç olarak tercih etmiş, ikinci hesaplamada ise binler basamağından sonraki değerleri çıkararak 0,506 sayısını kullanmıştır. İki sayı arasında sadece 1/1000 (binde bir) değerinde bir fark vardır. Edward Lorenz, bu fark meteorolojide bir kelebeğin kanat çırpmasının oluşturduğu rüzgârla eşdeğer olmasına rağmen, süreç içindeki ikinci hesabın birinci hesaba oranla çok daha farklı bir sonuç verdiğini gözlemlemiştir.

Lorenz altı haneli kesirli başlangıç değerini (0,506127) değil de sadece üç basamak olan 0,506 değerini girmiş ve doğal olarak binde birlik bir farkın sistemi o kadar etkilemeyeceğini düşünmüştür. Bu düşünce geleneksel (deterministik) fizikte kabul gören bir düşünce. Kurala göre, küçük bir fark ile yapılan başlangıç küçük bir fark doğurur. Oysa Lorenz’in sistemindeki simülasyon, küçücük değişikliklerin çok büyük doğal felaketlere neden olabileceğini göstermekteydi.

Lorenz, 1963 yılında yayınladığı makalesinde bu teorisine Kelebek Etkisi ismini verdi. Bugün bilimde kanun olmuş bu düşünceye göre evrende asla ve asla belirgin, lineer, doğrusal sıralı, kararlı nedenler ve sonuçlar dengesi bulunmamaktadır.

Kelebek Etkisi kanunu, kaos kuramına verilmiş en net modellemedir. Demek istediği şudur:

Bir odada sigara dumanının izlediği yol, ileri geri gidişi v.b hareketleri aslında ortamdaki birçok parametre ve etken ile belirlenmektedir. Bu girdiler o kadar fazla ve o kadar değişkendir ki incelemek ve net bir kanıya varmak imkânsızdır. Parametrelerin bu denli değişken olması, aslında bizi bir başka döngüye götürüyor. Çünkü değişken parametreler de başlı başına birer çıktıdır. Dumanın hareketine neden olan hafif bir hava akımı aslında odanın belli bir yerindeki sıcaklık değişimi ve basınç değişkenlerinin neden olduğu bir durumdur. Odada basınç ve sıcaklığın değişmesini etkileyen de milyonlarca faktör olduğunu düşünürsek, ve bunların sürekli değişen ve eklentili olabilen bir yapıda olduğunu hayal edersek, insanoğlunun bu kurama neden kaos ismini verdiğini anlayabiliriz.

Ankara’daki evimizin oda sıcaklığını, Bristol’daki bir fabrikanın bacasından çıkan buharın etkilediği, bilimsel bir gerçekliktir.

Batı biliminin pozitif bilim olarak adlandırdığı araştırmaların temelinde tümevarım yöntemi uygulanır. Yani bir problem parçalanır ve ortaya çıkan daha küçük alt problemler kendi kategorilerinde incelenir. Sonra bu alt problemlerin çözümleri birleştirilerek ana problem çözülmüş olur. Ancak bu yaklaşımın görmezden geldiği önemli bir nokta vardır. Parçalar arasındaki ilişki. Problem parçalandığında, ortaya çıkan parçalar arası ilişki de yok olur ve her bir parçanın verdiği sonucun toplamı, problemin sonucundan çok daha farklı olabilmektedir.

Doğu toplumlarının ürettiği tümdengelim yaklaşımında ise, bütüne bakılarak parçalar hakkında yorum yapılır. Kaos kuramı bu noktada, Doğu-Batı sentezi olarak değerlendirilebilir.

Parametreler o kadar fazla ve o kadar değişkendir ki, 2010 yılında olmamız ve teknolojinin bu kadar gelişmiş olmasına rağmen 30 gün sonra saat 12’de bir merkezde hava durumunun nasıl olacağını hesaplamak imkânsızdır.

Kelebek etkisine verilebilecek bir diğer örnek ise, 1861-1865 yılları arasında süren Amerikan İç Savaşı’dır. Amerika’nın güney eyaletleri dış işlerde birbirine bağımlı ama iç işlerinde bağımsız olmak isterken, kuzey eyaletleri birbirine çok daha katı bir şekilde bağlı olmak isterler, yani federasyon isterler. Ayrıca kuzeyde modern kapitalizmin kuralları gereğince, emek karşılığı ücret yani yevmiye ya da maaş ödenirken, güneyde ise köle iş gücü vardır.

Kuzey eyaletleri Amerika’nın güney eyaletlerindeki köle iş gücünün tasfiye olmasını isterler, çünkü böylece kuzeye gelecek olan fazla iş gücü yüzünden işçilik ücretleri düşecektir. Bundan dolayı Amerika’nın kuzey ve güney eyaletleri arasında 1861 yılında savaş çıkar ve kuzey eyaletleri Amerika’nın güney eyaletlerinin limanlarını ablukaya alırlar.

Amerika’nın güney eyaletleri ise İngiltere ve Rusya’ya pamuk satamaz. Ancak 19. yy’ın en önemli sanayilerinden birisi tekstildir. Bunun üzerine Rusya ve İngiltere pamuk yetiştirebileceği alanlar araştırmaya başlar. 1860lardan 1880lere kadar Rusya tüm Orta Asya’yı işgal eder, çünkü burası pamuk üretimi için çok elverişlidir. İngiltere ise Hindistan’ın Doğu kısmını işgal eder yine pamuk üretimi için.

Görüldüğü gibi, Amerika’da çıkan bir iç savaş neticesinde Orta Asya’yı Rusya işgal ederken Doğu Hindistan’ı da İngiltere işgal etmiştir. İşte “Kelebek Etkisi” ya da “Kaos Teorisi” buna denir.

Mesela zamanda geri giderek, İstanbul’un fethini Bizans’a yardım ederek engellemiş olduğumuzu farz edelim, bu durumda bugün hayattaki her şeyin bambaşka olma ihtimali çok yüksektir.

Bu paradigmaya göre, artık dünya ekonomiden siyasete, jeolojiden astronomiye kadar her alanda kendini yenilemek zorundadır.

Bu bağlamda, bu olguya dikkat eden psikiyatrlar da artık küçücük bir gülücüğün bile evrene katacağı pozitif enerji sayesinde o an Boğaziçi Köprüsü’nde intihara yeltenen birinin buna aslında hiç kalkışmayabileceğini ya da vazgeçebileceğini düşünüyorlar.

Bilirsiniz, Efendimiz(s.a.v) bir hadisinde şöyle demektedir:

“Gülümsemek sadakadır ve sadaka ömrü uzatır.” Alın size kelebek etkisi!

“…Her şeyi yaratıp ona bir nizam veren ve mukadderatını tayin eden Allah, yüceler yücesidir” (el-Furkan 25/2)

“De ki: Allah’ın bizim için yazdığından başkası bize asla erişmez…” (et-Tevbe 9/51)

Allah Resûlü sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu:

“Biriniz yaratıldığı zaman, annesinin rahminde kırk gün nutfe, sonra kırk gün kan pıhtısı olarak, sonra da kırk gün bir çiğnem et olarak toparlanır.

Sonra Allah, ona dört kelime ile bir melek gönderir: Eline geçecek rızkı, ölüm zamanı, dünyada yapacakları, kötü bir kişi veya iyi bir kul olduğu yazılır. Sonra ona ruh üfürülür.

Kendinden başka hiçbir ilah olmayana yemin ederim ki, biriniz, kendisiyle onun arasında bir adım kalana kadar cennetlikler gibi amel eder, derken, yazılanlar onu geçer de, cehennemlikler gibi amel eder ve cehenneme girer.

Şüphesiz biriniz, kendisiyle onun arasında bir adım kalıncaya kadar cehennemlikler gibi amel eder, yazılanlar onu geçer de, cennetlikler gibi amel eder ve cennete girer.”

İbn Mesûd radıyallahu anh. Buhârî.

Mesnevi’de şöyle der Mevlana:

Bir adam, başkasının bağına girip, meyve çalarken, bağın sahibi gelip, adamı azarlar. Hırsız: “Hakk’ ın bağında, Hakk’ ın bir kulu, Hakk’ ın ihsanıyla meyve yiyor.” deyince, bağcı adamı bir ağaca bağlar ve sopayla dövmeye başlar. Hırsız itiraz edince; bağcı : “Hakk’ ın bir kulu, Hakk’ ın sopasıyla diğer bir kulun sırtına vuruyor. Değnek de onun, sırt da onun; ben yalnızca vasıtayım.” Der. (Mesnevi, V / 3086-95). Ya da hırsızlık suçuyla hâkim karşısına çıkan : “Ne yaptıysam Allah’ın takdiri ile oldu,’ deyince; hakim de : ‘ Ben de seni Allah’ın emri ile cezalandırıyorum’ der” ( Mesnevi, V / 3067-68)

Tasavvuf literatüründe tevatür olan ifadeler vardır.

Allah iki kez aynı tecelliyi vermez.

Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz.

Zerre küllün aynasıdır.

İnsan küçültülmüş evrendir.

–

Celal Şengör gibi materyalist bilimcilerimiz(!) ısrarla kaos teorisi gibi bir şeyin mümkün olamayacağını savunuyorlar. Evrim teorisi saçmalığını hakikat kabul eden bu kimseler, modern bilimle sıkı bir paradoksa düşmektedirler.

Şu noktayı gözden kaçırmamak gerek. Kaos teorisini bazı evrimciler de, evrimin açmazını örtmek için kullanmaktadırlar. Burada bir başka mantıksızlık devreye giriyor. Kaos teorisi zaten başlı başına bir düzen oluşturmaktadır. Muhteşem ve kompleks bir sistem. Eğer her parametre birbirini etkiliyorsa, big-bang hadisesini de bir şeyin etkilemiş olması gerekmektedir diyorlar. İşte bilimin tek başına yetmediği gerçeği burada göze çarpıyor. Bilim, Allah’a götüren en önemli yollardan biri. Ama sıfır noktasında bilim yoktur. Elimizde neden beş parmak olduğu sorusuna bir cevap verilebilir mi?

Ağaç demiş ki baltaya
Sen beni kesemezdin ama
Ne yapayım ki sapın benden
Bak şu ağacın bilincine sen
Ölen ben, öldüren benden

Uzatmadan, Sezai Karakoç’un Sürgün Ülkeden Başkentler Başkentine adlı şiiri ile tamamlıyorum yazıyı.

Ülkendeki kuşlardan ne haber vardır

Mezarlardan bile yükselen bir bahar vardır

Aşk cellâdından ne çıkar mademki yar vardır

Yoktan da vardan da ötede bir Var vardır

Hep suç bende değil beni yakıp yıkan bir nazar vardır

O şarkıya özenip söylenecek mısralar vardır

Sakın kader deme kaderin üstünde bir kader vardır

Ne yapsalar boş göklerden gelen bir karar vardır

Gün batsa ne olur geceyi onaran bir mimar vardır

Yanmışsam külümden yapılan bir hisar vardır

Yenilgi yenilgi büyüyen bir zafer vardır

Sırların sırrına ermek için sende anahtar vardır

Göğsünde sürgününü geri çağıran bir damar vardır

Senden ümit kesmem kalbinde merhamet adlı bir çınar vardır

Sevgili

En sevgili

Ey sevgili

–

1- David RUELLE, Rastlantı ve Kaos, çev. Deniz YURTÖREN,

İstanbul, Tübitak Yayınları.1999.

2 – Friedrick CRAMER, Kaos ve Düzen, çev. Veysel ATAYNAN, İstanbul: Mart

Matbaacılık ve Sanatları,1998.

3 – Freeman, W. J., Mass Action in the Nervous System, New York Academic Press, 1975.

4 – Mehmet Hakan Alşan, Kelebek etkisi, Sufizm ve İnsan – Temmuz

Benzer Başlıklar:

• Muhsin Yazıcıoğlu Fazla Anıldı !
• Bir Çift Haykırış
• BDP, PKK, Özgürlük Falan Filan
• Kırmızı ve Siyah
• Tükürük Bezinden Tasavvuf Salgılamak